Hướng dẫn mua bán BITCOIN chi tiết => Bấm vào đây
Tải app VNPAY nhận ngay 50.000 vào ví => Bấm vào đây
NÓI VỚI CON- (Y Phưong)
A, Kiến thức cần nhớ
THƠ HIỆN ĐẠI VIỆT NAM SAU CÁCH MẠNG THÁNG TÁM - 1945
Liên quan
=> Để xem thống kê điểm chuẩn vào lớp 10 nhiều năm liền bấm vào đây
1.
Tác giả:
-Y
Phương tên khai sinh là Hứa Vĩnh Sước, dân tộc Tày, sinh năm 1948, quê ở huyện
Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng. Y Phương ra nhập ngũ ngăm 1968, phục vụ trong quân
đội đến năm 1981, chuyển công tác về Sở văn hoá Thông tin Cao Bằng. TỪ năm
1993, ông được bầu là Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật Cao Bằng. Thơ Y Phương
thể hiện tâm hồn chân thật, mạch mẽ và trong sáng, cách tư duy hình ảnh của con
người miền núi.
2.Tác
phẩm:
- Bài thơ “Nói với con” rất tiêu biểu cho hồn thơ Y Phương: yêu quê
hương, làng bản, tự hào và gắn bó với dân tộc mình.
-
Mượn lời nói với con, nhà thơ gợi về cội nguồn sinh dưỡng của mỗi con người,
gợi về sức sống mạnh mẽ, bền bỉ của quê hương mình.
- Bố cục:
+
Đoạn 1: ( từ đầu đến “ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời”): Con lớn lên trong tình yêu thương, sự nâng đỡ của
cha mẹ, trong cuộc sống lao động nên thơ của quê hương.
+
Đoạn 2: (phần còn lại): Lòng tự hào với sức sống mạnh mẽ, bền bỉ, với truyền
thống cao đẹp của quê hương và niềm mong ước con hãy kế tục xứng đáng truyền
thống ấy.
=>
với bố cục này, bài thơ đi từ tình cảm gia đình mà mở rộng ra tình cảm quê
hương, từ những kỉ niệm gần gũi mà nâng lên thành lẽ sống. Bài thơ đã vượt ra
khỏi phạm vi gia đình để mang một ý nghĩa khái quát: Nói với con nhưng cũng là để nói với mọi
người về một tư thế, một cách sống.
Liên quan
=> Để xem thống kê điểm chuẩn vào lớp 10 nhiều năm liền bấm vào đây
B. Gợi ý phân tích bài thơ:
1. Mở đầu bài thơ, bằng những lời tâm tình với
con, Y Phương đã gợi về cội
nguồn sinh dưỡng của mỗi con người.
Cội nguồn của hạnh phúc con người chính là gia đình
và quê hương - cái
nôi êm để từ đó con lớn lên, trưởng thành với những nét đẹp trong tình cảm,
tâm hồn.Phải chăng đó là điều đầu tiên
người cha muốn nói với đứa con của mình.
-Ngay từ bốn câu thơ đầu tiên
người cha đã gợi ra một hình ảnh đầm ấm của gia đình qua cách nói thật lạ:
Chân phải/
bước tới cha
Chân trái/
bước tới mẹ
Một bước /
chạm tiếng nói
Hai bước /
tới tiếng cười.
Nhịp thơ 2/
3, cấu trúc đối xứng, nhiều từ được láy lại, tạo ra một âm điệu tươi vui, quấn
quýt: chân phải - chân trái , rồi một bước - hai bước , rồi lại “tiếng
nói - tiếng cười”…. Ta rất dễ hình
dung một hình ảnh cụ thể thường gặp trong đời sống: đứa con đang tập đi, cha mẹ
vây quanh mừng vui, hân hoan theo mỗi bước chân con. Từng bước đi, từng tiếng
nói, tiếng cười của con đều được cha mẹ chăm chút, nâng niu, đón nhận. Cả ngôi
nhà như rung lên trong “tiếng nói, tiếng cười” của cha, của mẹ. Tuy nhiên, đằng
sau lời nói cụ thể đó, tác giả muốn khái quát một điều lớn hơn: con sinh ra
trong hạnh phúc (cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới. Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời)
và lớn lên bằng tình yêu thương, trong sự nâng đón, vỗ về, mong chờ của cha
mẹ. Những hình ảnh ấm êm với cha và mẹ,
những âm thanh sống động, vui tươi với tiếng nói tiếng cười là những biểu hiện
của một không khí gia đình đầm ấm, quấn
quýt, hạnh phúc tràn đầy. Hình ảnh ấm lòng này muôn thuở vẫn là khát vọng hạnh phúc
của con người. Đó sẽ là hành trang quý báu đối với cuộc đời, tâm hồn con.
- Bên cạnh tình cảm gia đình
thắm thiết, hạnh phúc, quê hương thơ mộng nghĩa tình và cuộc sống lao động trên
quê hương cũng giúp con trưởng thành, giúp tâm hồn con được bồi đắp thêm lên.
+ Ở khổ thơ tiếp theo này, tác
giả đã sử dụng những cách nói, những hình ảnh của người miền núi - nơi sinh
dưỡng của chính mình - để nói những điều chân thực về quê hương rừng núi:
“Người đồng mình yêu lắm con ơi!
Đan lờ cài nan hoa
Vách nhà ken câu hát.”
+ Y Phương có cách gọi rất độc
đáo về những con người quê hương: “người đồng mình”, một cách gọi rất gần gũi
và thân thương. Cách gọi ấy gắn liền với lời đối thoại tha thiết “con ơi”.
+ Người cha
đã có cách lí giải rất cụ thể của người dân tộc khiến người con có thể hiểu
được: Người đồng mình đáng yêu như thế nào. Họ sống rất đẹp. Cuộc sống lao động cần cù và tươi vui của
“người đồng mình” - người bản mình- người buôn làng mình được gợi lên qua các
hình ảnh đẹp, đậm sắc màu dân tộc. Họ
làm một cách nghệ thuật từ cá dụng cụ lao động để bắt cá thường ngày : “đan lờ
cài nan hoa”. Trong căn nhà của họ, lúc nào cũng vang lên tiếng hát: “vách nhà ken câu hát”. Những động
từ “đan, ken, cài” rất gợi cảm bên cạnh giúp cho người đọc hình dung được những công việc cụ thể của con người
trên quê hương còn gợi ra tính chất gắn bó, hoà quyện, quấn quýt của con người
và của quê hương, xứ sở.
+ Cuộc sống lao động ấy, sinh
hoạt gia đình đầy niềm vui ấy được đặt trong cả một quê hương giàu đẹp, nghĩa
tình. Quê hương của “người đồng mình” với hình ảnh rừng, một hình ảnh gắn liền
với cảnh quan miền núi:
“Rừng cho hoa
Con đường cho những tấm lòng”.
Nếu như hình
dung về một vùng núi cụ thể, chắc hẳn mỗi người có thể gắn nó với những hình
ảnh khác cách nói của Y Phương: là thác lũ, là bạt ngàn cây hay rộn rã tiếng
chim thú hoặc cả những âm thanh “gió gào ngàn, giọng nguồn thét núi”, những bí
mật của rừng thiêng….. Nhưng Y Phương chỉ chọn một hình ảnh thôi, hình ảnh
“hoa” để nói về cảnh quan của rừng. Nhưng hình ảnh ấy có sức gợi rấ lớn, gợi về
những gì đẹp đẽ và tinh tuý nhất. Hoa trong “NÓi với con” có thể là hoa thực -
như một đặc điểm của rừng - và khi đặt trong mạch của bài thơ, hình ảnh này là
một tín hiệu thẩm mĩ góp phần diễn đạt
điều tác giả đang muốn khái quát: chính những gì đẹp đẽ của quê hương đã hun
đúc nên tâm hồn cao đẹp của con người ở đó.
Quê hương còn hiện diện trong những gì gần gũi, thân thương với con. Đó
cũng chính là một nguồn mạch yêu thương
vẫn tha thiết chảy trong tâm hồn mỗi người, bởi “con đường cho những tấm
lòng”. Điệp từ “cho” mang nặng nghĩa
tình. Thiên nhiên đã che chở, nuôi dưỡng, bồi đắp tâm hồn cũng như lối sống của
con người.
=>Bằng cách nhân hoá “rừng”
và “con đường” qua điệp từ “cho”, người đọc có thể nhận ra lối sống tình nghĩa
của “người đồng mình” Quê hương ấy chính là cái nôi để đưa con vào cuộc sống êm
đềm.
2. Lòng tự hào về vẻ đẹp của “người đồng mình” và mong ước của người cha.
- Người đồng mình không chỉ
“yêu lắm” với những hình ảnh đẹp đẽ, giản dị gợi nhắc cội nguồn sinh dưỡng tâm
hồn, tình cảm, lối sống cho con người mà còn với những đức tính cao đẹp, đáng
tự hào. Trong cái ngọt ngào kỉ niệm gia đình và quê hương, người cha đã tha
thiết nói với con về những phẩm chất cao đẹp của con người quê hương.
+ Tổ hợp từ “người đồng mình”
được lặp lại ba lần đã gây ấn tượng không phai mờ về con người quê hương. Lời
gọi con thật tha thiết, lời nhắn nhủ thật chân thành: “Người đồng mình thương lắm con ơi!”
Đoạn
thơ bắt đầu bằng cảm xúc “thương lắm con ơi”, đó là tình cảm yêu thương, yêu
thương một cách xót xa. Người cha đã lần lượt ngợi ca những phẩm chất dễ thương
của “người đồng mình”với cách nói vừa rất cụ thể của người dân miền núi: “Cao đo nỗi buồn. Xa nuôi chí lớn” vừa
mang sức khái quát. Lấy sự từng trả (buồn) để đo chiều cao, lấy chí lớn để
đánh giá độ xa.
+ Những hình ảnh cụ thể của
thiên nhiên như : “sông, suối, thác, ghềnh” đã được người cha dùng với tính
chất biểu trưng cho khó khăn, gian khổ vá sức mạnh vượt khó khăn gian khổ của
những con người của quê hương.
+
Người đồng mình không sợ gian khổ, nghèo đói. Sự chấp nhận gian khổ ấy thể hiện
trong điệp ngữ “không chê”, “không lo”
và cách nói tha thiết: “vẫn muốn”. Và
ông đã tự ví “người đồng mình”mạnh mẽ, hồn nhiên như sông như suối qua các hình
ảnh cụ thể “đá, thung, những thác những ghềnh …, dù có lên thác, xuống ghềnh
vẫn không nhụt chí khí. Cặp từ trái nghĩa “lên,
xuống” đã làm mạnh thêm sự diễn đạt này. Dù quê hương vất vả, nhọc nhằn, dù “người đồng mình” có thể có nỗi đau
buồn rất lớn nhưng những người con của quê hương không bao giờ quay lưng lại
với nơi mình đã từng chôn rau, cắt rốn, cha mẹ đã từng cáy xới vun trồng. Và
phải chăng chính cuộc sống nhọc nhằn đầy nỗi khổ đau ấy lại khiến cho “chí lớn”
thêm lên, thêm mãnh liệt?
- Gửi trong những lời tự hào
không dấu giếm đó, người cha ước mong, hy vọng người con phải tiếp nối, phát
huy truyền thống để tiếp tục sống có tình có nghĩa, thuỷ chung với quê hương
đồng thời muốn con biết yêu quý, tự hào với truyền thống của quê hương.
- Phẩm chất của con người quê
hương còn được người cha ca ngợi qua
cách nói đối lập tương phản giữa hình thức bên ngoài và giá trị tinh thần bên
trong nhưng rất đúng với người miền núi:
“ Người đồng mình thô sơ đa thịt.
Chẳng mấy ai nhỏ bé được đâu con”
+ Đó là những con người sống giản dị mà mạnh mẽ, hồn nhiên mà mộc mạc.
Người miền núi tuy có thể mộc mạc, thô sơ da thịt, có thể không biết nói
khéo, không biết nói hay… nhung ý nghĩ
của họ, phẩm chất của họ thì thật là cao đẹp. Chính cái hồn nhiên mộc mạc ấy lại chứa đựng sức sống mạnh mẽ của dân
tộc ; giầu chí khí, niềm tin,
không hề nhỏ bé về tâm hồn, về ý chí và
đặc biệt là khát vọng xây dựng quê hương. Ý chí và mong ước ấy được cô
đúc trong hai câu thơ vừa có hình ảnh cụ thể lại vừa hàm chứa ý nghĩa sâu sắc:
Người đồng
mình tự đục đá kê cao quê hương
Còn
quê hương thì làm phong tục.
+ Việc “ đục đá” là khó, là đòi
hỏi nghị lực, nhưng người quê hương ta đã làm,vẫn làm dể làm rạng rỡ quê hương.
Chính những đức tính tốt đẹp cùng với sự lao động cần cù, nhẫn nại hàng ngày đã
tạo nên sức mạnh để làm nên quê hương với truyền thống với phong tục tập quán
tốt đẹp. Người cha đã tâm sự với con về tất cả những gì tốt đẹp nhất của người
quê hương, nơi con đang sinh sống, cái nôi đang nuôi con khôn lớn, trưởng
thành.
*
Nói với con là lời thủ thỉ tâm tình của người cha với con về quê hương, 1 quê
hương nhọc nhằn vất vả đã nuôi dưỡng chí lớn cho những đứa con. Quê hương với
sức sống giản dị mà mãnh liệt, hồn nhiên mà mạnh mẽ. Tất cả được thể hiện qua thể
thơ tự do với những từ ngữ, hình ảnh mộc mạc, cụ thể nhưng lại có sức khái quát
sâu sắc.Gửi trong những lời tự hào không dấu giếm đó, người cha
ước mong, hy vọng người con phải tiếp nối, phát huy truyền thống để tiếp tục
sống có tình có nghĩa, thuỷ chung với quê hương đồng thời muốn con biết yêu
quý, tự hào với truyền thống của quê hương.
- Không chỉ gửi mong ước của
mình đầy tự hào, kết thúc bài thơ, người cha còn bộc lộ trực tiếp niềm mong ước
này trong lời thủ thỉ dặn dò con thiết tha, chân tình, trìu mến trong tiếng gọi
“con ơi!” và lời nhắn nhủ “nghe con”. Song cái điều người cha nói với con thì
thật là ngắn gọn, hàm súc mà sâu sắc, đồng thời lại có chút nghiêm nghị của
mệnh lệnh trái tim:
“Con ơi tuy thô sơ da thịt
Lên đường
Không bao giờ nhỏ bé được
Nghe con.
Câu thơ ngắn lại như khắc sâu,
có câu chỉ có hai tiếng. Điều mà người cha muốn khuyên con qua cách nhắc lại
một phẩm chất của người đồng mình đã nêu ở trên: nghĩa là phải sống cho cao
đẹp. Trong những lời thơ cuối cùng ấy, người cha dặn dò con cần tự tin mà vững
bước trên đường đời, tiếp nối những truyền thống tốt đẹp của “người đồng
mình”.Con sống được như thế chính là con phát huy được truyền thống tốt đẹp của
cha ông, của quê hương yêu dấu.
C. Mét sè c©u hái luyện tập.
Câu 1: Nêu cảm nhận về những
câu thơ mở đầu bài: “Nói với con”của Y Phương:
Chân phải bước tới cha
Chân trái bước tới mẹ.
Một bước chạm tiếng nói
Hai bước chạm tiếng cười.
Gợi ý:
Em có thể nêu các ý sau về những câu thơ mở đầu bài “Nói với con” (Y
Phương)
-
Bằng các hình ảnh thật cụ thể, Y Phương đã tạo nên hình ảnh một mái ấm gia đình
rất hạnh phúc, đầm ấm và quấn quýt.
+
Người con được nuôi dưỡng chở che trong vòng tay ấm áp của cha mẹ.
+
Con được lớn lên từng ngày trong tình yêu thương, trong sự nâng đón và mong chờ
của cha mẹ.
+
Từng bước đi, từng tiếng nói, tiếng cười của con đều được cha mẹ chăm chút, vui
mừng, đón nhận.
-
Lời thơ rất đặc biệt: nói bằng hình ảnh, cách hình dung cụ thể để diễn tả ý
trừu tượng của người miền Núi khiến câu thơ mộc mạc mà gợi cảm khiến cho tình
cha con thêm chân thành, thấm thía. Nhịp thơ 2/3, cấu trúc đối xứng, nhiều từ
được láy lại, tạo ra âm điệu tươi vui, quấn quýt: chân phải, chân trái rồi một
bước, hai bước rồi lại tiếng nói, tiếng cười….tạo nên không khí gia đình đầm ấm
mà đứa con đang lớn lên từng ngày trong tình yêu thưoơg, chăm sóc và mong chờ
của cha mẹ.
-
Cha nói với con lời đầu tiên đó để nhắc nhở con về tình cảm gia đình ruột thịt,
về cội nguồn của mỗi người.
Câu 2: Cha muốn nói với con
điều gì trong những dòng thơ sau:
Đan lờ cài nan hoa.
Vách nhà ken câu hát
Rừng cho hoa
Con đường cho những tấm lòng
Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới
Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời.
Gợi ý:
-
Con được trưởng thành trong cuộc sống lao động, trong thiên nhiên thơ mộng và
nghĩa tình của quê hương.
+
Cuộc sống lao động cần cù và tươi vui của “người đồng mình” được nhà thơ gợi
lên qua các hình ảnh đẹp: “Đan lờ cài nan hoa. Vách nhà ken câu hát”. Các động
từ “cài, ken” được dùng rất gợi cảm vừa miêu tả cụ thể công việc lao động của
người miền núi, vừa nói lên sự gắn bó, quấn quýt.
+
Rừng núi quê hương thật thơ mộng và nghĩa tình. “Rừng cho hoa” là cho cái đẹp,
một chữ “hoa” đủ nói lên vẻ thơ mộng của
rừng núi quê hương. “Con đường cho những
tấm lòng” là cho nghĩa tình, tâm hồn và lối sống. Rừng núi đâu chỉ là
thiên nhiên, cây, đá mà còn là tình
người, là những tấm lòng yêu thương gắn bó bên nhau.
Câu 3: Nhà thơ Y Phương muốn
nói với con điều gì trong những dòng thơ sau:
Người đồng mình thương lắm
con ơi
….. không lo cực nhọc”
Gợi ý:
- Trong cái ngọt ngào kỉ niệm
gia đình và quê hương, người cha đã tha thiết nói với con về những phẩm chất
cao đẹp của con người quê hương qua cách nói rất khác lạ mà cũng rất hay:
“Người đồng mình thương lắm con ơi…. không lo cực nhọc”
+ Tổ hợp từ “người đồng mình”
được lặp lại ba lần đã gây ấn tượng không phai mờ về con người quê hương. Lời
gọi con thật tha thiết, lời nhắn nhủ thật chân thành: “Người đồng mình thương lắm con ơi!”
+ Đoạn thơ bắt đầu bằng cảm xúc “thương lắm con
ơi”, đó là tình cảm yêu thương, yêu thương một cách xót xa. Người cha đã lần
lượt ngợi ca những phẩm chất dễ thương của “người đồng mình”với cách nói vừa
rất cụ thể của người dân miền núi: “Cao đo nỗi buồn. Xa nuôi chí lớn” vừa
mang sức khái quát. Lấy sự từng trải để đo chiều cao, lấy chí lớn để đánh giá
độ xa.
+ Những hình ảnh cụ thể của
thiên nhiên như : “sông, suối, thác, ghềnh” đã được người cha dùng với tính
chất biểu trưng cho khó khăn, gian khổ vá sức mạnh vượt khó khăn gian khổ của
những con người của quê hương.
+ Người đồng mình không sợ
gian khổ, nghèo đói. Sự chấp nhận gian khổ ấy thể hiện trong điệp ngữ “không chê”, “không lo” và cách nói tha
thiết: “vẫn muốn”. Và ông đã tự ví
“người đồng mình”mạnh mẽ, hồn nhiên như sông như suối qua các hình
ảnh cụ thể “đá, thung, những thác những ghềnh …, dù có lên thác, xuống ghềnh
vẫn không nhụt chí khí. Cặp từ trái nghĩa “lên,
xuống” đã làm mạnh thêm sự diễn đạt này. Dù quê hương vất vả, nhọc nhằn, dù “người đồng mình” có thể có nỗi đau
buồn rất lớn nhưng những người con của quê hương không bao giờ quay lưng lại
với nơi mình đã từng chôn rau, cắt rốn, cha mẹ đã từng cáy xới vun trồng. Và
phải chăng chính cuộc sống nhọc nhằn đầy nỗi khổ đau ấy lại khiến cho “chí lớn”
thêm lên, thêm mãnh liệt?
- Gửi trong những lời tự hào
không dấu giếm đó, người cha ước mong, hy vọng người con phải tiếp nối, phát
huy truyền thống để tiếp tục sống có tình có nghĩa, thuỷ chung với quê hương
đồng thời muốn con biết yêu quý, tự hào với truyền thống của quê hương.
Câu 4: Viết
đoạn văn ngắn có dùng lời dẫn trực tiếp để nêu suy nghĩ của em về những điều
người cha nói với con trong các câu thơ sau:
"Người đồng mình thô sơ da thịt
Chẳng mấy ai nhỏ bé được đâu con
Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương
Còn quê hương thì làm phong tục.
Gợi ý:
-
Người cha đã ca ngợi đức tính cao đẹp của người đồng mình bằng những hình ảnh
đầy ấn tượng
+
Đó là “người đồng mình thô sơ da thịt”, những con người chân chất, khoẻ khoắn,
họ mộc mạc mà không nhỏ bé về tâm hồn, ý
chí. Họ tự chủ trong cuộc sống, giàu bản lĩnh, đầy niềm tin.
+
Đó là những con người tự đục đá kê cao quê hương, lao động cần cù không lùi
bước trước khó khăn. Tất cả những điều đó đã khiến họ giữ vững bản sắc văn hoá
của dân tộc.
+
Họ yêu quê hương, lấy quê hương làm chỗ dựa tâm hồn
-
Nói với con về những điều đó, người cha mong con biết tự hào về truyền thống của
quê hương, tự hào về dân tộc để tự tin trong cuộc sống.
Tập làm văn:
Phân tích tình cảm cha con trong bài thơ : “Nói với con”
A. Mở bài:
Tình cảm gia
đình, tình yêu đối với quê hương xứ sở là những tình cảm nguyên sơ nhưng cũng
thiêng liêng nhất của con người Việt Nam. Lòng yêu thương con cái, ước mong thế
hệ sau nối tiếp xứng đáng truyền thống của tổ tiên, dân tộc, quê hương là sự
thể hiện cụ thể của tình cảm cao đẹp đó. Nhiều nhà thơ đã giãi bày những sắc
thái tình cảm ấy lên trang giấy. Chúng ta bắt gặp trong bài thơ “nói với con”
của tác giả Y Phương một cách diễn đạt mộc mạc, chân chất của người miền núi
những lời tâm tình thiết tha, những lời dặn dò ân cần, chia sẻ của người cha đối với con lòng tự hào về con
người và quê hương yêu dấu của mình.
B. Thân bài:
Luận điểm 1: Mở đầu bài thơ, bằng những lời tâm tình với
con, Y Phương đã gợi về cội
nguồn sinh dưỡng của mỗi con người.
a. Mở đầu bài thơ, bằng những lời tâm tình với
con, Y Phương đã gợi về cội
nguồn sinh dưỡng của mỗi con người.
Cội nguồn của hạnh phúc con người chính là gia đình
và quê hương - cái
nôi êm để từ đó con lớn lên, trưởng thành với những nét đẹp trong tình cảm,
tâm hồn.Phải chăng đó là điều đầu tiên
người cha muốn nói với đứa con của mình.
-Ngay từ bốn câu thơ đầu tiên
người cha đã gợi ra một hình ảnh đầm ấm của gia đình qua cách nói thật lạ:
Chân phải/
bước tới cha
Chân trái/
bước tới mẹ
Một bước /
chạm tiếng nói
Hai bước /
tới tiếng cười.
Nhịp thơ 2/
3, cấu trúc đối xứng, nhiều từ được láy lại, tạo ra một âm điệu tươi vui, quấn
quýt: chân phải - chân trái , rồi một bước - hai bước , rồi lại “tiếng
nói - tiếng cười”…. Ta rất dễ hình
dung một hình ảnh cụ thể thường gặp trong đời sống: đứa con đang tập đi, cha mẹ
vây quanh mừng vui, hân hoan theo mỗi bước chân con. Từng bước đi, từng tiếng
nói, tiếng cười của con đều được cha mẹ chăm chút, nâng niu, đón nhận. Cả ngôi
nhà như rung lên trong “tiếng nói, tiếng cười” củ cha, của mẹ. Tuy nhiên, đằng
sau lời nói cụ thể đó, tác giả muốn khái quát một điều lớn hơn: con sinh ra
trong hạnh phúc (cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới. Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời)
và lớn lên bằng tình yêu thương, trong sự nâng đón, vỗ về, mong chờ của cha
mẹ. Những hình ảnh ấm êm với cha và mẹ,
những âm thanh sống động, vui tươi với tiếng nói tiếng cười là những biểu hiện
của một không khí gia đình đầm ấm, quấn
quýt, hạnh phúc tràn đầy. Hình ảnh ấm lòng này muôn thuở vẫn là khát vọng hạnh
phúc của con người. Đó sẽ là hành trang quý báu đối với cuộc đời, tâm hồn con.
- Bên cạnh tình cảm gia đình
thắm thiết, hạnh phúc, quê hương thơ mộng nghĩa tình và cuộc sống lao động trên
quê hương cũng giúp con trưởng thành, giúp tâm hồn con được bồi đắp thêm lên.
+ Ở khổ thơ tiếp theo này, tác
giả đã sử dụng những cách nói, những hình ảnh của người miền núi - nơi sinh
dưỡng của chính mình - để nói những điều chân thực về quê hương rừng núi:
“Người đồng mình yêu lắm con ơi!
Đan lờ cài nan hoa
Vách nhà ken câu hát.”
+ Y Phương có cách gọi rất độc
đáo về những con người quê hương: “người đồng mình”, một cách gọi rất gần gũi
và thân thương. Cách gọi ấy gắn liền với lời đối thoại tha thiết “con ơi”.
+ Người cha
đã có cách lí giải rất cụ thể của người dân tộc khiến người con có thể hiểu
được: Người đồng mình đáng yêu như thế nào. Họ sống rất đẹp. Cuộc sống lao động cần cù và tươi vui của
“người đồng mình” - người bản mình- người buôn làng mình được gợi lên qua các
hình ảnh đẹp, đậm sắc màu dân tộc. Họ
làm một cách nghệ thuật từ cá dụng cụ lao động để bắt cá thường ngày : “đan lờ
cài nan hoa”. Trong căn nhà của họ, lúc nào cũng vang lên tiếng hát: “vách nhà ken câu hát”. Những động
từ “đan, ken, cài” rất gợi cảm bên cạnh giúp cho người đọc hình dung được những công việc cụ thể của con người
trên quê hương còn gợi ra tính chất gắn bó, hoà quyện, quấn quýt của con người
và của quê hương, xứ sở.
+ Cuộc sống lao động ấy, sinh
hoạt gia đình đầy niềm vui ấy được đặt trong cả một quê hương giàu đẹp, nghĩa
tình. Quê hương của “người đồng mình” với hình ảnh rừng, một hình ảnh gắn liền
với cảnh quan miền núi:
“Rừng cho hoa
Con đường cho những tấm lòng”.
Nếu như hình
dung về một vùng núi cụ thể, chắc hẳn mỗi người có thể gắn nó với những hình
ảnh khác cách nói của Y Phương: là thác lũ, là bạt ngàn cây hay rộn rã tiếng
chim thú hoặc cả những âm thanh “gió gào ngàn, giọng nguồn thét núi”, những bí
mật của rừng thiêng….. Nhưng Y Phương chỉ chọn một hình ảnh thôi, hình ảnh
“hoa” để nói về cảnh quan của rừng. Nhưng hình ảnh ấy có sức gợi rấ lớn, gợi về
những gì đẹp đẽ và tinh tuý nhất. Hoa trong “NÓi với con” có thể là hoa thực -
như một đặc điểm của rừng - và khi đặt trong mạch của bài thơ, hình ảnh này là
một tín hiệu thẩm mĩ góp phần diễn đạt
điều tác giả đang muốn khái quát: chính những gì đẹp đẽ của quê hương đã hun
đúc nên tâm hồn cao đẹp của con người ở đó.
Quê hương còn hiện diện trong những gì gần gũi, thân thương với con. Đó
cũng chính là một nguồn mạch yêu thương
vẫn tha thiết chảy trong tâm hồn mỗi người, bởi “con đường cho những tấm
lòng”. Điệp từ “cho” mang nặng nghĩa
tình. Thiên nhiên đã che chở, nuôi dưỡng, bồi đắp tâm hồn cũng như lối sống của
con người.
=>Bằng cách nhân hoá “rừng”
và “con đường” qua điệp từ “cho”, người đọc có thể nhận ra lối sống tình nghĩa
của “người đồng mình” Quê hương ấy chính là cái nôi để đưa con vào cuộc sống êm
đềm.
Luận điểm 2: Lòng
tự hào về vẻ đẹp của “người đồng mình”
và mong ước của người cha.
- Người đồng mình không chỉ
“yêu lắm” với những hình ảnh đẹp đẽ, giản dị gợi nhắc cội nguồn sinh dưỡng tâm
hồn, tình cảm, lối sống cho con người mà còn với những đức tính cao đẹp, đáng
tự hào. Trong cái ngọt ngào kỉ niệm gia đình và quê hương, người cha đã tha
thiết nói với con về những phẩm chất cao đẹp của con người quê hương.
+ Tổ hợp từ “người đồng mình”
được lặp lại ba lần đã gây ấn tượng không phai mờ về con người quê hương. Lời
gọi con thật tha thiết, lời nhắn nhủ thật chân thành: “Người đồng mình thương lắm con ơi!”
Đoạn
thơ bắt đầu bằng cảm xúc “thương lắm con ơi”, đó là tình cảm yêu thương, yêu
thương một cách xót xa. Người cha đã lần lượt ngợi ca những phẩm chất dễ thương
của “người đồng mình”với cách nói vừa rất cụ thể của người dân miền núi: “Cao đo nỗi buồn. Xa nuôi chí lớn” vừa
mang sức khái quát. Lấy sự từng trả (buồn) để đo chiều cao, lấy chí lớn để
đánh giá độ xa.
+ Những hình ảnh cụ thể của
thiên nhiên như : “sông, suối, thác, ghềnh” đã được người cha dùng với tính
chất biểu trưng cho khó khăn, gian khổ vá sức mạnh vượt khó khăn gian khổ của
những con người của quê hương.
+
Người đồng mình không sợ gian khổ, nghèo đói. Sự chấp nhận gian khổ ấy thể hiện
trong điệp ngữ “không chê”, “không lo”
và cách nói tha thiết: “vẫn muốn”. Và
ông đã tự ví “người đồng mình”mạnh mẽ, hồn nhiên như sông như suối qua các hình
ảnh cụ thể “đá, thung, những thác những ghềnh …, dù có lên thác, xuống ghềnh
vẫn không nhụt chí khí. Cặp từ trái nghĩa “lên,
xuống” đã làm mạnh thêm sự diễn đạt này. Dù quê hương vất vả, nhọc nhằn, dù “người đồng mình” có thể có nỗi đau
buồn rất lớn nhưng những người con của quê hương không bao giờ quay lưng lại
với nơi mình đã từng chôn rau, cắt rốn, cha mẹ đã từng cáy xới vun trồng. Và
phải chăng chính cuộc sống nhọc nhằn đầy nỗi khổ đau ấy lại khiến cho “chí lớn”
thêm lên, thêm mãnh liệt?
- Gửi trong những lời tự hào
không dấu giếm đó, người cha ước mong, hy vọng người con phải tiếp nối, phát
huy truyền thống để tiếp tục sống có tình có nghĩa, thuỷ chung với quê hương
đồng thời muốn con biết yêu quý, tự hào với truyền thống của quê hương.
- Phẩm chất của con người quê
hương còn được người cha ca ngợi qua
cách nói đối lập tương phản giữa hình thức bên ngoài và giá trị tinh thần bên trong
nhưng rất đúng với người miền núi:
“ Người đồng mình thô sơ đa thịt.
Chẳng mấy ai nhỏ bé được đâu con”
+ Đó là những con người sống giản dị mà mạnh mẽ, hồn nhiên mà mộc mạc.
Người miền núi tuy có thể mộc mạc, thô sơ da thịt, có thể không biết nói
khéo, không biết nói hay… nhung ý nghĩ
của họ, phẩm chất của họ thì thật là cao đẹp. Chính cái hồn nhiên mộc mạc ấy lại chứa đựng sức sống mạnh mẽ của dân
tộc ; giầu chí khí, niềm tin,
không hề nhỏ bé về tâm hồn, về ý chí và
đặc biệt là khát vọng xây dựng quê hương. Ý chí và mong ước ấy được cô
đúc trong hai câu thơ vừa có hình ảnh cụ thể lại vừa hàm chứa ý nghĩa sâu sắc:
Người đồng
mình tự đục đá kê cao quê hương
Còn
quê hương thì làm phong tục.
+ Việc “ đục đá” là khó, là đòi
hỏi nghị lực, nhưng người quê hương ta đã làm,vẫn làm dể làm rạng rỡ quê hương.
Chính những đức tính tốt đẹp cùng với sự lao động cần cù, nhẫn nại hàng ngày đã
tạo nên sức mạnh để làm nên quê hương với truyền thống với phong tục tập quán
tốt đẹp. Người cha đã tâm sự với con về tất cả những gì tốt đẹp nhất của người
quê hương, nơi con đang sinh sống, cái nôi đang nuôi con khôn lớn, trưởng
thành.
*
Nói với con là lời thủ thỉ tâm tình của người cha với con về quê hương, 1 quê
hương nhọc nhằn vất vả đã nuôi dưỡng chí lớn cho những đứa con. Quê hương với
sức sống giản dị mà mãnh liệt, hồn nhiên mà mạnh mẽ. Tất cả được thể hiện qua
thể thơ tự do với những từ ngữ, hình ảnh mộc mạc, cụ thể nhưng lại có sức khái
quát sâu sắc.Gửi trong những lời tự hào không dấu giếm đó, người cha
ước mong, hy vọng người con phải tiếp nối, phát huy truyền thống để tiếp tục
sống có tình có nghĩa, thuỷ chung với quê hương đồng thời muốn con biết yêu
quý, tự hào với truyền thống của quê hương.
- Không chỉ gửi mong ước của
mình đầy tự hào, kết thúc bài thơ, người cha còn bộc lộ trực tiếp niềm mong ước
này trong lời thủ thỉ dặn dò con thiết tha, chân tình, trìu mến trong tiếng gọi
“con ơi!” và lời nhắn nhủ “nghe con”. Song cái điều người cha nói với con thì
thật là ngắn gọn, hàm súc mà sâu sắc, đồng thời lại có chút nghiêm nghị của
mệnh lệnh trái tim:
“Con ơi tuy thô sơ da thịt
Lên đường
Không bao giờ nhỏ bé được
Nghe con.
Câu thơ ngắn lại như khắc sâu,
có câu chỉ có hai tiếng. Điều mà người cha muốn khuyên con qua cách nhắc lại
một phẩm chất của người đồng mình đã nêu ở trên: nghĩa là phải sống cho cao
đẹp. Trong những lời thơ cuối cùng ấy, người cha dặn dò con cần tự tin mà vững
bước trên đường đời, tiếp nối những truyền thống tốt đẹp của “người đồng
mình”.Con sống được như thế chính là con phát huy được truyền thống tốt đẹp của
cha ông, của quê hương yêu dấu.
C. Kết luận:
Bài thơ “Nói
với con” của Y Phương giúp chúng ta cảm nhận vẻ đẹp của một áng thơ về tình cha
con cao quý, xúc động, góp thêm một tiếng nói yêu thương của cha mẹ đối với con
cái cũng như những kì vọng lớn lao, mong muốn thế hệ sau sẽ kế tục, phát triển
những truyền thống quý báu của quê hương. Bằng cách diễn đạt mộc mạc, thô sơ,
bằng những hình ảnh cụ thể mà giàu sức khái quát bài thơ đã thể hiện một cách
độc đáo mà cũng thật thấm thía về tình cảm thiết tha sâu sắc nhất của con người
: tình cảm gia đình và tình yêu quê hương xứ sở. Trong lòng ta như ngân lên câu
hát: “Ba sẽ là cánh chim. Cho con bay thật xa…. Ba sẽ là lá chắn. Che chở suốt
đời con….”.
Liên quan
=> Để xem thống kê điểm chuẩn vào lớp 10 nhiều năm liền bấm vào đây
Tải app VNPAY nhận ngay 50.000 vào ví => Bấm vào đây
-->Kiếm tiền trên điện thoại->bấm vào đây
--> Đào coin Renec miễn phí, Bấm vào đây để kiếm tiền
0 comments Blogger 0 Facebook
Post a Comment